क्यानाडाले मानसिक रोगलाई मात्र आधार मान्ने व्यक्तिहरूका लागि चिकित्सा सहायता प्राप्त मृत्यु (MAID) लाई अनिश्चितकालका लागि निषेध गर्ने निर्णय गरेको छ। क्यानाडाका न्याय मन्त्री सिन फ्रेजरले बुधबार, अक्टोबर ७, २०२६ मा यसको घोषणा गरेका हुन्।
यो निर्णयले मार्च २०२७ देखि लागू हुने भनिएको MAID को विस्तारलाई रोकेको छ। सरकारले यो शरद ऋतुमा नयाँ कानून पेश गर्ने योजना बनाएको छ, जसले मानसिक रोगलाई मात्र आधार मान्ने व्यक्तिहरूका लागि MAID को पहुँचलाई औपचारिक रूपमा निषेध गर्नेछ।
विज्ञहरूको असहमति र अपर्याप्त मानसिक स्वास्थ्य सेवाले विस्तार रोकियो
न्याय मन्त्री फ्रेजरका अनुसार, यस विषयमा पूर्ण सहमति छैन र मानसिक स्वास्थ्य प्रणालीको तयारी अपर्याप्त छ। एक सल्लाहकार प्यानलले पनि मानसिक रोगलाई मात्र आधार मान्ने व्यक्तिहरूलाई MAID बाट वञ्चित गर्न सिफारिस गरेको थियो।
प्यानलले देशव्यापी रूपमा मानसिक स्वास्थ्य सेवाको अभाव र बिरामीहरूले पर्याप्त हेरचाह नपाउँदा मृत्यु रोज्न सक्ने जोखिमबारे चिन्ता व्यक्त गरेको थियो। मानसिक स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूबीच मानसिक रोगलाई कहिल्यै असाध्य मान्न सकिन्छ वा सकिँदैन भन्नेबारे पनि बहस जारी छ। क्यानाडामा सन् २०१६ मा टर्मिनल बिरामीहरूका लागि MAID लाई वैधानिकता दिइएको थियो र सन् २०२१ मा असाध्य रोग भएका तर मृत्यु नजिक नभएकाहरूका लागि पनि विस्तार गरिएको थियो।
क्यानाडामा सहायता प्राप्त मृत्युको बढ्दो प्रचलन
क्यानाडामा चिकित्सा सहायता प्राप्त मृत्युको प्रचलन बढ्दो छ। डिसेम्बर ३१, २०२४ सम्म, २०१६ मा वैधानिकता पाएदेखि ७६,४७५ व्यक्तिहरूले MAID प्राप्त गरेका छन्। सन् २०२४ मा मात्रै १६,४९९ व्यक्तिहरूले MAID प्राप्त गरे, जुन क्यानाडामा भएका कुल मृत्युको ५.० प्रतिशत हो।
अग्रिम अनुरोध र कानुनी चुनौती
नयाँ कानूनले गम्भीर बिरामी भएका व्यक्तिहरूका लागि MAID को लागि अग्रिम अनुरोधहरूलाई पनि अनुमति दिनेछ। यसको अर्थ, बिरामीहरूले भविष्यमा सहमति दिने क्षमता गुमाउनु अघि नै MAID को लागि अनुरोध गर्न सक्नेछन्। यद्यपि, स्वास्थ्य सेवा प्रान्तीय क्षेत्राधिकार अन्तर्गत पर्ने भएकाले प्रान्तहरूले यी अग्रिम अनुरोधहरू लागू गर्ने वा नगर्ने भन्ने निर्णय गर्नेछन्। क्युबेकले पहिले नै अल्जाइमर जस्ता गम्भीर र असाध्य रोग भएकाहरूका लागि अग्रिम अनुरोधहरूलाई अनुमति दिन्छ।
सरकारको यो निर्णयले कानुनी चुनौतीको सामना गरिरहेको छ। मानसिक रोगको आधारमा MAID को पहुँचमा ढिलाइ गर्ने सरकारको अघिल्लो निर्णयलाई चुनौती दिने एउटा संघीय मुद्दा अदालतमा विचाराधीन छ। यस विषयमा क्यानाडाको सर्वोच्च अदालतले भविष्यमा विचार गर्न सक्नेछ। Dying with Dignity Canada जस्ता वकालत समूहहरूले सरकारको निर्णयलाई ‘अत्यन्त निराशाजनक’ भन्दै आलोचना गरेका छन्।
संसदमा नयाँ कानून पेश हुने, सर्वोच्चमा मुद्दा विचाराधीन
क्यानाडाको संघीय सरकारले यस शरद ऋतुमा नयाँ कानून संसदमा पेश गर्नेछ। यो प्रस्तावित कानून संसदका दुवै सदनबाट मार्च १७, २०२७ अघि पारित हुनुपर्नेछ ताकि निर्धारित विस्तारलाई रोक्न सकियोस्। अग्रिम अनुरोधहरूलाई अनुमति दिने वा नदिने भन्ने अन्तिम निर्णय व्यक्तिगत प्रान्तहरूमा निर्भर हुनेछ।
