गोरखाको बुढीगण्डकी नदीमा अक्टोबर ११, २०२६ मा बिहान करिब ४ बजे आएको लेदोसहितको बाढीले चुमनुब्री र धार्चे गाउँपालिकाका ३५ देखि ४० घर बगाएको छ। यसले मनास्लु संरक्षण क्षेत्रमा रहेका करिब १५० विदेशी पदयात्रीलाई अलपत्र पारेको छ भने पाँच जना गाउँले सम्पर्कविहीन छन्।
बाढीले पदयात्रा मार्ग र ६ वटा पुल बगाएपछि स्थानीयको आवतजावत ठप्प भएको छ। यसले चुमनुब्री र धार्चे गाउँपालिकाका बासिन्दाको जीवनमा गहिरो असर पारेको छ, उनीहरूको घरखेत र जीविकोपार्जनका आधारहरू ध्वस्त भएका छन्।
चार जलविद्युत आयोजनामा क्षति
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका प्रमुख धर्मराज उप्रेतीका अनुसार, बाढीले चारवटा जलविद्युत आयोजनामा क्षति पुर्याएको छ। यसमा ३४१ मेगावाटको बुढीगण्डकी अर्ध-जलाशय परियोजना र २४.५ मेगावाटको दोभान परियोजना पनि छन्। विद्युत आपूर्तिमा आएको समस्याले स्थानीयलाई प्रत्यक्ष मार परेको छ।
स्थानीय अधिकारी लक्ष्मी गुरुङले बाढीले सोती खोला पुल, माछाखोलादेखि केरुन्जा जोड्ने झोलुङ्गे पुल, न्याक्चेतदेखि सिर्दिबास जोड्ने झोलुङ्गे पुल र अरुघाटको मोटर चल्ने पुल बगाएको जानकारी दिइन्। यी पुलहरूले स्थानीय समुदायलाई जोड्ने मुख्य माध्यम थिए।
१५० पदयात्री अलपत्र, ९५ जनाको उद्धार
ट्रेकिङ एजेन्सिज एसोसिएसन अफ नेपालका अध्यक्ष सागर पाण्डेका अनुसार, मनास्लु क्षेत्रमा करिब १५० विदेशी पदयात्री छन्। तीमध्ये ११५ जना जगतमा र ४० जना लोकपामा सुरक्षित आश्रय लिइरहेका छन्। मनास्लु संरक्षण क्षेत्र आयोजनाका अधिकारी भुवन राज ओझाले पदयात्रा मार्ग बगाएकाले उनीहरू फर्कन नसकेको बताए।
अक्टोबर १२, २०२६ सम्म ९५ जनाको उद्धार गरिएको छ, जसमा ९ जना विदेशी नागरिक छन्। सोमबार ३२१ जनाको उद्धार गरिएको थियो, जसमा १२ जना विदेशी नागरिक थिए। ओझाले बाढीका कारण फर्कन चाहने पदयात्रीहरूलाई उद्धार गर्नुपर्ने र सुरक्षित स्थानमा रहेकाहरूले आफ्नो पदयात्रा जारी राख्न सक्ने बताए। उनले मार्गमा रेस्टुरेन्ट र चिया पसलहरू सुरक्षित रहेको पनि उल्लेख गरे।
पहिरोले थुनिएको नदी फुटेर बाढी
इन्टरनेशनल सेन्टर फर इन्टिग्रेटेड माउन्टेन डेभलपमेन्ट (ICIMOD) का महानिर्देशक पेमा ग्याम्त्सोका अनुसार, यो बाढी पहिरोले गर्दा अस्थायी रूपमा रोकिएको नदीको बहाव फुटेर आएको हुन सक्छ। प्रारम्भिक विवरणहरूले नेपालका अधिकारीहरूबाट प्राप्त जानकारीलाई समर्थन गर्दछ। ग्याम्त्सोले पहाडी समुदाय र नदी कोरिडोरहरू अचानक आउने विपद्को जोखिममा रहेको बताए।
उनले तत्कालको प्राथमिकता उद्धार कार्य भए पनि, बाढी कसरी आयो भन्ने बुझ्नु भविष्यका जोखिमहरू कम गर्न र लचिलोपन सुदृढ गर्न महत्वपूर्ण हुने बताए। सन् २०२४ अप्रिलमा मनास्लु हिमनदीबाट ठूलो हिमपहिरो बिरेन्द्रा तालमा खसेर बुढीगण्डकी नदीमा अचानक बाढी आएको थियो। २०२६ अगस्ट २६ मा नेपाल-चीन सीमा क्षेत्रमा हिमताल फुटेर आएको बाढीले १,४५७ जनाको ज्यान लिएको थियो। सेप्टेम्बर २०२६ को अन्त्यमा भारी वर्षाका कारण आएको बाढी र पहिरोले कम्तीमा २१ जनाको ज्यान लिएको थियो।
उद्धार कार्य जारी, प्रधानमन्त्रीको आग्रह
नेपाली सेनाका प्रवक्ता राजा राम बस्नेतका अनुसार, उद्धार कार्य मंगलबार पनि जारी रहनेछ। सडकमा व्यापक क्षति भएकाले हेलिकप्टरबाट राहत सामग्री पुर्याउन मंगलबार उडान पुनः सुरु हुनेछ। बाढीले काटिएका गाउँहरूमा हेलिकप्टरले आपूर्ति जारी राख्नेछ। प्रधानमन्त्री बालेन शाहले बाढी प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा रहन र जोखिमपूर्ण सडक तथा पुलहरूमा यात्रा नगर्न आग्रह गरेका छन्।
यसअघि: बुढीगण्डकी बाढी: ५ जना बेपत्ता, ३१४ को उद्धार; सयौँ पर्यटक अलपत्र
