ताजा अपडेट: अमेरिकाले इरानको केशम टापुमा आक्रमण गरेको पुष्टि, पाँच विस्फोटको रिपोर्ट
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मंगलबारको मध्यावधि चुनावअघि इरानमाथि सैन्य हमला नगर्ने संकेत दिएका छन्, जबकि इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूसँगको छलफल ‘कठिन’ रहेको इजरायली स्रोतले जनाएको छ। इरान-अमेरिका युद्ध सुरु भएयता ट्रम्पको अनुमोदन दरमा गिरावट आएको छ भने अमेरिकी मतदाताहरूमा अर्थतन्त्रको व्यवस्थापनलाई लिएर असन्तुष्टि बढेको छ।
ट्रम्पले सोमबार वाशिंगटनको रिफ्लेक्टिंग पूलमा सम्बोधन गर्दै इरानमाथि आक्रमणबारे शंका व्यक्त गरेका थिए। उनले मंगलबारको मध्यावधि चुनावपछि इरानमाथि आक्रमण नगर्ने र इरानसँग सम्झौता हुन सक्ने विश्वास व्यक्त गरे। ट्रम्पका अनुसार इरानले आणविक हतियार बनाउन नदिने र इरानका पहिलो तथा दोस्रो तहका नेताहरूलाई सफाया गरेकोले अब रोक्ने बताए।
पृष्ठभूमि
- फेब्रुअरी २८, २०२६ मा संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि सैन्य हमला सुरु गरे, जसले इरान-अमेरिका युद्धको सुरुवात गर्यो।
- यस द्वन्द्वले ग्यासको मूल्य बढाएको छ र अमेरिकी उपभोक्ताहरूलाई मुद्रास्फीति र अर्थतन्त्रको बारेमा चिन्तित बनाएको छ।
- अक्टोबर २०२६ मा, अमेरिकी रक्षा विभागले युद्धमा हालसम्म ४७.१ बिलियन डलर खर्च भएको अनुमान गरेको छ।
कूटनीतिक समाधानको खोजी
ट्रम्पले इरानसँग कूटनीतिक वार्ता जारी राख्न रुचाएको बताएका छन्। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले इरानीहरूसँग धेरै राम्रा कुराकानी भएको र समझदारीमा पुग्ने सम्भावनाबारे राम्रो महसुस गरिरहेको उल्लेख गरे। अमेरिकी विदेश सचिव मार्को रुबियोले पनि ट्रम्प कूटनीतिक समाधान खोज्न रुचाउने बताएका छन्, यद्यपि आवश्यक परे सैन्य कारबाहीमा ‘अविश्वसनीय विश्वास’ रहेको उनको भनाइ छ।
इरानी वार्ताकारहरू नोभेम्बर १, २०२६ मा कतारी मध्यस्थकर्ताहरूसँग वार्ताका लागि दोहामा थिए। कतारी मध्यस्थकर्ताहरूले इरान र अमेरिकालाई वार्ताको टेबलमा फर्काउन दबाब दिइरहेका छन्। कतारी मध्यस्थकर्ताहरूको एक प्रतिनिधिमण्डल नोभेम्बर २, २०२६, सोमबार साँझ तेहरान पुगेको छ र इरानी अधिकारीहरूसँग मस्यौदा सम्झौतामा थप वार्ता गर्नेछ।
ट्रम्पले अक्टोबर २९, २०२६ मा नेतन्याहूसँगको कुराकानी ‘धेरै राम्रो’ भएको बताए पनि इजरायली स्रोतले उक्त कल ‘कठिन’ रहेको जनाएको छ। अमेरिकी स्रोतले भने कल ‘प्रत्यक्ष’ भएको बताएको थियो। एक्सियोसका अनुसार, नेतन्याहूले ट्रम्पलाई मध्यावधि चुनावपछि इरानमाथि तत्काल हमला पुनः सुरु गर्न दबाब दिएका थिए, तर ट्रम्पले कूटनीतिक वार्तालाई निरन्तरता दिन चाहेका थिए।
ट्रम्पले वाशिंगटनले इरानमा ‘एक वा दुई’ बाँकी स्थानहरू, जसमा पिक्याक्स माउन्टेनस्थित आणविक सुविधा पनि पर्छ, लाई सम्बोधन गर्नुपर्ने बताए। उनले ती स्थानहरूमा केही मिनेटभित्रै हमला गर्न सकिने दाबी गरे।
घट्दो अनुमोदन र आर्थिक असन्तुष्टि
रोयटर्स/इप्सोस पोलले अक्टोबर १६-१९, २०२६ मा गरेको सर्वेक्षणअनुसार राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको कामको स्वीकृति दर ३१ प्रतिशत मात्र रहेको छ। यो दुई हप्ताअघि भन्दा १ प्रतिशतले बढी भए पनि समग्रमा उनको अनुमोदन दर न्यून छ। मारिस्ट पोलले अक्टोबर २७, २०२६ मा गरेको सर्वेक्षण अनुसार, राष्ट्रपति ट्रम्पको अनुमोदन रेटिङ ४०% रहेको छ, जबकि ५९% ले उनको कामलाई अस्वीकृत गरेका छन्।
अमेरिकी मतदाताहरू मध्यावधि चुनावमा जाँदै गर्दा धेरै मतदाताहरू अर्थतन्त्र र ट्रम्पको व्यवस्थापनबाट रिसाएका छन्। मिशिगन विश्वविद्यालयको उपभोक्ता विश्वास सूचकांक अक्टोबर २०२६ को अन्त्यमा ४८.० मा संशोधित भएको थियो, जुन सेप्टेम्बरको ४८.१ बाट ०.२% को कमी हो। अर्थशास्त्री क्याथ्रिन एनी एडवर्ड्सका अनुसार, ७४ प्रतिशत अमेरिकीहरूले सरकारले अर्थतन्त्र राम्रो व्यवस्थापन नगरेको बताएका छन्, जुन १९७० यताको सबैभन्दा बढी हो।
यद्यपि अमेरिकी आर्थिक विश्लेषण ब्यूरो (BEA) द्वारा अक्टोबर २९, २०२६ मा जारी गरिएको अग्रिम अनुमान अनुसार, २०२६ को तेस्रो त्रैमासिक (जुलाई-सेप्टेम्बर) मा वास्तविक कुल गार्हस्थ उत्पादन (GDP) वार्षिक ३.४ प्रतिशतले बढेको छ। आरबीसीका अर्थशास्त्री माइक रीडले उपभोक्ता खर्च बलियो रहेको र बेरोजगारी दर स्थिर रहेको पनि उल्लेख गरे। तर, डेसजार्डिन समूहका प्रमुख अर्थशास्त्री फ्रान्सिस जेनेरेक्सका अनुसार धेरै मतदाताहरूका लागि अर्थतन्त्र भनेको मुद्रास्फीति हो। बढ्दो मूल्यहरू ट्यारिफ र फेब्रुअरी २८, २०२६ मा सुरु भएको इरान-अमेरिका युद्धका कारण बढेको बताइएको छ।
मध्यावधि चुनाव र इजरायलको राजनीतिक अस्थिरता
राष्ट्रपति ट्रम्पले यदि रिपब्लिकन पार्टीले कांग्रेस गुमाएमा तेस्रो पटक महाभियोग लाग्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। उनले बसेको राष्ट्रपतिले मध्यावधि चुनाव नजित्ने बताएका छन्। अमेरिकी मध्यावधि चुनाव नोभेम्बर ३, २०२६, मंगलबारका लागि तय गरिएको छ। यस चुनावको नतिजाले ट्रम्पको बाँकी कार्यकाल र इरानसँगको अमेरिकी कूटनीतिमा महत्त्वपूर्ण प्रभाव पार्नेछ।
यसैबीच, इजरायलमा अक्टोबर २७, २०२६ को चुनावमा कुनै पनि गुटले स्पष्ट बहुमत प्राप्त गर्न सकेन। इजरायलमा सरकार गठनका लागि राष्ट्रपति आइज्याक हर्जोगले चुनाव परिणाम प्रकाशित भएको सात दिनभित्र (नोभेम्बर ४, २०२६) सरकार गठनको जिम्मा दिनेछन्। यदि कुनै पनि गुटले सरकार गठन गर्न सकेन भने, नेतन्याहूको वर्तमान सरकार कार्यवाहकको रूपमा रहनेछ र सम्भवतः २०२७ को सुरुमा अर्को चुनाव हुनेछ। यस राजनीतिक अस्थिरताले इरानसँगको इजरायलको नीतिमा पनि असर पार्न सक्नेछ।
अब के हुन्छ
अमेरिकी मध्यावधि चुनाव नोभेम्बर ३, २०२६ मा हुँदैछ, जसको नतिजाले ट्रम्पको बाँकी कार्यकाल र इरानसँगको अमेरिकी कूटनीतिमा प्रभाव पार्नेछ। इजरायलमा नोभेम्बर ४, २०२६ भित्र सरकार गठनको जिम्मा दिइनेछ, अन्यथा २०२७ को सुरुमा अर्को चुनाव हुन सक्छ।
