जनकपुरधाममा लोक आस्थाको महापर्व छठ मनाइरहँदा आम जनता पार्टीका अध्यक्ष तथा पूर्वमन्त्री प्रभु साहले यस पर्वलाई राष्ट्रियबाट क्षेत्रीय बनाउन खोजिएकोमा आपत्ति जनाएका छन्। उनले छठ पर्वको राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पहिचानलाई संकुचित गर्ने प्रयास भइरहेको आरोप लगाएका हुन्।
साहले छठ पर्वलाई युनेस्कोको अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा सूचीमा समावेश गर्न पहल गर्नुपर्नेमा नयाँ भनिएकाहरूले यसलाई जनकपुर र वीरगञ्जमा मात्र सीमित गर्न खोजेको दाबी गरे। सरकारले चार दिनसम्म मनाइने यस पर्वमा दुई दिन मात्र सार्वजनिक बिदा दिएर ठूलो काम गरेको भनी ढोल पिटेकोमा पनि उनले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्।
पृष्ठभूमि
- छठ पर्व चार दिनसम्म मनाइन्छ, जसको सुरुवात ‘नहाय-खाय’ बाट हुन्छ, त्यसपछि ‘खरना’, तेस्रो दिन अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य र चौथो दिन उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिएर समापन गरिन्छ।
- केही वर्षअघिसम्म छठ पर्व मुख्यतया तराई-मधेश क्षेत्रमा मनाइन्थ्यो, तर अहिले यो काठमाडौं उपत्यकासहित देशभरि राष्ट्रिय पर्वका रूपमा विस्तार भएको छ।
- छठ पर्व सूर्यदेव र छठी माताको आराधना गरी पुत्र, पति र परिवारको कल्याणको कामनाका साथै सुस्वास्थ्य, दीर्घायु र व्यापार वृद्धिको लागि मनाइन्छ।
छठ पर्व २०८३ कार्तिक २७ गते शुक्रबारदेखि ‘नहाय-खाय’ विधिबाट सुरु भएको थियो। आज, कार्तिक २९ गते आइतबार अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिइँदैछ भने कार्तिक ३० गते सोमबार उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिएर समापन हुनेछ। नेपाल सरकार, गृह मन्त्रालयले यस पर्वका लागि कार्तिक २९ र ३० गते दुई दिन सार्वजनिक बिदा दिएको छ। साहले भने चार दिनसम्म मनाइने पर्वमा चारै दिन बिदा दिनुपर्ने माग गरेका छन्।
छठ पर्वको मधेशी पहिचान र राष्ट्रिय विस्तार
प्रभु साहले छठ पर्व मधेशमा मात्रै नभएर सिंगो देश र विदेशको कुना कुनासम्म फैलिएको उल्लेख गरेका छन्। उनले काठमाडौंबाट केही नेताहरू मधेश झरेर यस पर्वलाई क्षेत्रीय पर्वको रूपमा सीमित गराउन खोजेको आशंका व्यक्त गरे। मधेशको सांस्कृतिक पहिचानको रूपमा रहेको यो पर्व अहिले देशभरि राष्ट्रिय उत्सवमा विस्तार भएको छ।
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले पनि छठ पर्व २०८३ को अवसरमा शुभकामना सन्देश जारी गर्दै यस पर्वले नेपाली समाजमा विद्यमान सबै प्रकारका विभेद, कुरीति र विसङ्गतिको अन्त्य गर्दै राष्ट्रिय एकता र सामाजिक सद्भाव अभिवृद्धि गर्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्। उनले यस पर्वले मौलिक संस्कृति संरक्षण तथा संवर्द्धन गर्नुका साथै आपसी सद्भाव र सामाजिक एकता सुदृढ बनाउन प्रेरणा दिने बताएका छन्।
साहले छठ पर्वको प्रभावलाई अझ प्रभावशाली बनाई विश्वव्यापी विस्तार गरिनुपर्नेमा जोड दिए। भारत सरकारले सन् २०२५ देखि छठ पर्वलाई युनेस्कोको अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा सूचीमा समावेश गर्न पहल गरिरहेको छ भने युनेस्कोले २०२७ सम्ममा यस विषयमा अन्तिम निर्णय गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। नेपाल सरकारको तर्फबाट भने यसबारे कुनै पहल भएको जानकारी फेला परेको छैन।