सल्यानको दार्मा गाउँपालिका–५ लयटा ढाँकाडामका ६९ वर्षीय तुलबहादुर खड्गाको स्क्रबटाइफसबाट मृत्यु भएको छ। स्वास्थ्य शाखा प्रमुख यज्ञबहादुर बस्नेतका अनुसार ज्वरो आएका खड्गालाई किट परीक्षण गर्दा रोग पुष्टि भएको थियो। दाङ हुँदै नेपालगन्जमा उपचार गराएर फर्कंदै गर्दा बाटैमा उनको निधन भयो।
गाउँपालिकाका अधिकांश बस्तीमा ज्वरोका बिरामी बढेका छन्। किट परीक्षण गर्दा दैनिक चार/पाँच जनामा स्क्रबटाइफस पोजेटिभ देखिने गरेको बस्नेतले बताए। पालिकाका स्वास्थ्यसंस्थाहरूमा किटको अभाव छ। बिरामीहरू निजी क्लिनिकमा परीक्षण गराउन बाध्य भएका छन्। केही दिनयता परीक्षण गरिएका ३० भन्दा बढीमा स्क्रबटाइफस पुष्टि भएको छ।
गत वर्ष चार जनाको मृत्यु गराएको स्क्रबटाइफस यस वर्ष महामारीको रूपमा फैलिने खतरा बढेको छ। स्वास्थ्य सेवा कार्यालय सल्यानको सहयोगमा गत वर्ष घरघरै पुगेर स्वास्थ्य परीक्षण र उपचार गरेपछि रोग नियन्त्रणमा आएको थियो।
वर्षातको समयमा जंगलमा पाइने किर्ना जातको जीवाणुले टोक्दा स्क्रबटाइफस रोग लाग्छ। कृषि पेसामा संलग्न अधिकांश बासिन्दा घाँसपात गर्न जंगल जाने क्रममा किर्नाले टोकेर रोग सरेको अनुमान छ।
स्क्रबटाइफसका बिरामी बढेपछि गाउँपालिकाले उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ। पालिका र स्वास्थ्यसेवा कार्यालयसँग समन्वय गरी किटको व्यवस्थापन गर्ने योजना छ। यसले बिरामीहरूलाई परीक्षणका लागि बाहिर जानुपर्ने बाध्यता अन्त्य गर्नेछ।
भल्चौर स्वास्थ्यचौकीमा दैनिक १५/२० जना बिरामी आउने गरेकामा अहिले स्क्रबटाइफसका बिरामी बढेपछि दैनिक ३० जनासम्म पुगेको स्वास्थ्यकर्मी टेकराज बोहराले बताए। स्वास्थ्यचौकीमा किट नहुँदा बिरामीलाई निजी क्लिनिकमा पठाउन बाध्य हुनुपरेको छ। स्क्रबटाइफस मुसा वा अन्य जन्तुमा पाइने किर्नाजस्तो देखिने सूक्ष्म किरा (माइट) ले टोक्दा सर्ने रोग हो। यो मानिसबाट मानिसमा भने सर्दैन।
