तीन वर्षदेखि विभिन्न निकायबीचको समन्वयको अभावमा सुस्त बनेको काठमाडौं उपत्यकाको भूमिगत विद्युतीय तार विस्तार आयोजनाले अहिले गति लिएको छ। ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयको सक्रियतामा यो कामले रफ्तार समातेको हो। यसअघि काम सुरु भए पनि विभिन्न प्राविधिक र प्रशासनिक कारणले रोकिएको थियो। यस आयोजनाको पुनः सुरुवात्ले राजधानीवासीमा आशाको किरण जगाएको छ, जसले सहरको सौन्दर्य मात्र नभई समग्र पूर्वाधारको विकासमा टेवा पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ। विगतमा विभिन्न सरकारी र निजी क्षेत्रका निकायहरूबीचको स्पष्ट कार्ययोजना र समन्वयको कमीले गर्दा यस्ता महत्वपूर्ण पूर्वाधार विकासका आयोजनाहरू लामो समयसम्म अलपत्र पर्ने गरेको थियो, जसको प्रत्यक्ष मारमा आम नागरिक पर्ने गरेका थिए।
भूमिगत तार विस्तार आयोजना: तीन वर्षको अवरोधपछि पुनः गति
काठमाडौं उपत्यकाको सौन्दर्य बढाउन र सञ्चार सेवालाई थप प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले केही वर्षअघि भूमिगत विद्युतीय र दूरसञ्चारका तार बिछ्याउने काम सुरु गरिएको थियो। तर, विभिन्न निकायबीचको समन्वयको अभाव, जग्गा प्रयोगको समस्या र बजेटको ढिलाइ जस्ता कारणले यो आयोजनाले अपेक्षित गति लिन सकेको थिएन। विशेषगरी, सडक खन्ने र तार बिछ्याउने काममा विभिन्न सरकारी निकायबीच एकरूपता नहुँदा समस्या बल्झिएको थियो। नेपालमा पूर्वाधार विकासका आयोजनाहरूमा यस्तो समन्वयको अभाव नौलो होइन; सडक विभाग, विद्युत प्राधिकरण, दूरसञ्चार कम्पनी र स्थानीय निकायहरूबीचको स्पष्ट कार्यक्षेत्र र सहकार्यको कमीले गर्दा काममा ढिलाइ हुनु सामान्य बनेको छ। यसका अतिरिक्त, सडक खन्दा हुने जनजीवनको अस्तव्यस्तता र त्यसको व्यवस्थापनमा पनि पर्याप्त ध्यान नपुग्दा आयोजनाहरूमा थप जटिलता थपिन्थ्यो।
यस आयोजनालाई पुनः गति दिनका लागि वर्तमान ऊर्जामन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठले विशेष पहल लिएका छन्। मन्त्रालयले सम्बन्धित निकायहरूलाई सक्रिय बनाउँदै समन्वयका लागि बैठकहरू आयोजना गरेको छ। यसले गर्दा अब सहरको अव्यवस्थित तारको जालो हट्ने र सहरको सौन्दर्य बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै, यसले विद्युतीय प्रणालीको सुरक्षा र विश्वसनीयतामा पनि सुधार ल्याउनेछ। विगतमा यस्ता मन्त्रीस्तरीय सक्रियताको अभावले गर्दा आयोजनाहरू फाइलमै सीमित रहने गरेको थियो। अब मन्त्रीको प्रत्यक्ष चासो र सम्बन्धित निकायहरूलाई दिएको निर्देशनले काममा तीव्रता आउने देखिएको छ। यसले काठमाडौं उपत्यकालाई केवल ट्राफिक जाम र धुलोको सहरको रूपमा मात्र नभई एक व्यवस्थित र सुन्दर सहरको रूपमा चिनाउन मद्दत गर्नेछ।
आयोजनाको मुख्य बुँदाहरू र अपेक्षित लाभ
- तीन वर्षदेखि रोकिएको भूमिगत विद्युतीय तार विस्तार आयोजनाले पुनः गति लिएको छ।
- ऊर्जा मन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठको सक्रियतामा यो कामले रफ्तार समातेको हो।
- विभिन्न निकायबीचको समन्वयको अभाव आयोजना सुस्त हुनुको मुख्य कारण थियो।
- यो आयोजनाले काठमाडौंको सौन्दर्य बढाउनुका साथै सञ्चार सेवालाई थप प्रभावकारी बनाउने अपेक्षा छ।
- भूमिगत तार विस्तारले विद्युतीय प्रणालीको सुरक्षा र विश्वसनीयतामा पनि सुधार ल्याउनेछ।
यस आयोजनाको कार्यान्वयनले काठमाडौं उपत्यकाको सडक सञ्जालमा देखिने अव्यवस्थित र कुरुप तारको जालोलाई अन्त्य गर्नेछ। यसले गर्दा सहरको दृश्य सुन्दर बन्नेछ र आगलागीजस्ता विद्युतीय दुर्घटनाको जोखिममा कमी आउनेछ। नेपालमा सडकमा झुन्डिएका तारहरूले गर्दा आगलागीका घटनाहरू बारम्बार हुने गरेका छन्, जसले ठूलो जनधनको क्षति पुर्याउँछ। भूमिगत तार विस्तारले यस्ता जोखिमलाई न्यूनीकरण गर्नेछ। यसका अतिरिक्त, सञ्चार सेवा प्रदायकहरूका लागि पनि यो एक महत्वपूर्ण कदम हो, जसले उनीहरूलाई अझ छिटो र भरपर्दो इन्टरनेट तथा दूरसञ्चार सेवा प्रदान गर्न सक्षम बनाउनेछ। नेपालको डिजिटल पूर्वाधारको विकासमा यसले महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउनेछ।
सहरको सौन्दर्य र सुरक्षामा आमूल सुधारको सम्भावना
काठमाडौं उपत्यकाका सडकहरूमा अव्यवस्थित रूपमा झुन्डिएका विद्युतीय र दूरसञ्चारका तारहरूले सहरको सौन्दर्यलाई कुरुप बनाउँदै आएका छन्। हावाहुरी वा अन्य दुर्घटनामा यी तारहरू चुँडिदा विद्युत आपूर्तिमा अवरोध आउने, आगलागीको जोखिम बढ्ने र सञ्चार सेवामा पनि समस्या हुने गरेको छ। भूमिगत तार विस्तारले यी सबै समस्याको समाधान गर्नेछ। यसले सहरलाई सफा, सुन्दर र सुरक्षित बनाउन मद्दत गर्नेछ। नेपालको संविधानले नै नागरिकको स्वच्छ वातावरणमा बाँच्न पाउने अधिकारको प्रत्याभूति गरेको छ, र यस्ता पूर्वाधार विकासले सोही अधिकारलाई व्यवहारमा उतार्न मद्दत गर्दछ। सडकमा देखिने तारको जालोले केवल सहरको सौन्दर्य मात्र घटाउँदैन, यसले सडक मर्मतसम्भार र विस्तारको काममा समेत बाधा पुर्याउँछ, जसले गर्दा विकास निर्माणका कामहरू थप ढिलाइ हुन्छ।
यसका अतिरिक्त, भूमिगत तार विस्तारले सञ्चार सेवा प्रदायकहरूलाई पनि फाइदा पुग्नेछ। उनीहरूले अब नयाँ प्रविधि प्रयोग गरी छिटो र भरपर्दो इन्टरनेट सेवा प्रदान गर्न सक्नेछन्। यसले समग्रमा उपत्यकाको डिजिटल पूर्वाधारलाई मजबुत बनाउनेछ। अहिलेको डिजिटल युगमा, भरपर्दो इन्टरनेट सेवा शिक्षा, स्वास्थ्य, व्यवसाय र दैनिक जीवनका लागि अपरिहार्य भइसकेको छ। भूमिगत तार विस्तारले यसमा सुधार ल्याई नेपाललाई डिजिटल रूपमा अझ सक्षम बनाउनेछ। यसले विदेशी लगानी आकर्षित गर्न र सूचना प्रविधि क्षेत्रको विकासलाई समेत टेवा पुर्याउनेछ, जुन नेपालको आर्थिक समृद्धिका लागि महत्वपूर्ण छ।
नागरिकलाई प्रत्यक्ष लाभ: सहरको सुन्दरतादेखि सेवाको गुणस्तरसम्म
यो आयोजनाको सफल कार्यान्वयनले काठमाडौंवासीलाई प्रत्यक्ष फाइदा पुग्नेछ। सडकमा अव्यवस्थित तार नहुँदा सहरको दृश्य सुन्दर बन्नेछ। आगलागी र विद्युतीय दुर्घटनाको जोखिम कम हुनेछ। इन्टरनेट र टेलिफोन सेवा थप भरपर्दो र छिटो हुनेछ। यद्यपि, सुरुवाती चरणमा सडक खन्दा केही समय ट्राफिकमा समस्या आउन सक्छ, तर दीर्घकालीन रूपमा यसले नागरिकको जीवनस्तर उकास्न मद्दत गर्नेछ। नेपालमा सडक खन्दा हुने ट्राफिक जाम र धुलोको समस्या आम नागरिकका लागि एक ठूलो चुनौती हो। तर, यस आयोजनाले पुर्याउने दीर्घकालीन लाभलाई मध्यनजर गर्दा यो अस्थायी समस्या सहनीय हुने अपेक्षा गरिएको छ। यसले गर्दा नागरिकहरूले सञ्चार सेवामा हुने अवरोधबाट मुक्ति पाउनेछन्, जसले उनीहरूको दैनिक काममा सहजता ल्याउनेछ।
उदाहरणका लागि, एक विद्यार्थीले अनलाइन कक्षा लिनका लागि भरपर्दो इन्टरनेटको आवश्यकता पर्दछ। अव्यवस्थित तारका कारण इन्टरनेटमा बारम्बार समस्या आउँदा उसको पढाइमा असर पर्न सक्छ। यसैगरी, एक व्यवसायीले अनलाइन कारोबारका लागि स्थिर इन्टरनेटको अपेक्षा गर्दछ। यस्ता समस्याहरूको समाधानले नागरिकको उत्पादकत्व र जीवनको गुणस्तरमा प्रत्यक्ष सुधार ल्याउनेछ। यसका साथै, सडकमा झुन्डिएका तारहरूले सडक मर्मतसम्भारमा समेत बाधा पुर्याउँछ, जसले गर्दा सडकको अवस्था झनै बिग्रने गर्दछ। भूमिगत तार विस्तारले सडक मर्मतसम्भारलाई पनि सहज बनाउनेछ।
आयोजनाको निरन्तरता र काठमाडौंको भविष्य
ऊर्जा मन्त्रालयले यस आयोजनालाई प्राथमिकतामा राखेर काम अगाडि बढाएको छ। सम्बन्धित निकायहरूलाई आवश्यक निर्देशन दिइएको छ र समन्वयका लागि संयन्त्रहरू सक्रिय पारिएका छन्। अब यो कामले निरन्तरता पाउने र छिट्टै उपत्यकाका मुख्य सडकहरूमा भूमिगत तार बिछ्याउने काम सम्पन्न हुने अपेक्षा गरिएको छ। यसले काठमाडौंलाई एक आधुनिक र व्यवस्थित सहरको रूपमा चिनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। नेपालमा यसअघि पनि विभिन्न ठूला आयोजनाहरू सुरु भएर राजनीतिक अस्थिरता वा अन्य कारणले बीचैमा रोकिएका थुप्रै उदाहरण छन्। तर, यसपटक ऊर्जा मन्त्रालयको सक्रियता र मन्त्रीको प्रत्यक्ष निगरानीले आयोजनाले गति लिने विश्वास गरिएको छ। यसको सफल कार्यान्वयनले भविष्यमा अन्य सहरी पूर्वाधार विकासका आयोजनाहरूलाई समेत गति दिन प्रेरणा दिनेछ।
आगामी दिनमा, यस आयोजनाको प्रगतिलाई नजिकबाट नियाल्नुपर्नेछ। विभिन्न निकायहरूबीचको समन्वयलाई निरन्तरता दिनुपर्नेछ र कुनै पनि प्राविधिक वा प्रशासनिक अड्चन आइपरेमा त्यसलाई तुरुन्तै समाधान गर्नुपर्नेछ। काठमाडौं उपत्यकाको जनघनत्व र ट्राफिक व्यवस्थापनलाई ध्यानमा राखेर कामलाई व्यवस्थित रूपमा अगाडि बढाउनुपर्नेछ। यस आयोजनाको सफलताले काठमाडौंलाई केवल नेपालको राजधानी मात्र नभई दक्षिण एसियाकै एक नमूना सहरको रूपमा स्थापित गर्न मद्दत गर्नेछ। यसले देशको समग्र विकासमा सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ र नागरिकहरूको जीवनस्तर उकास्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।
