जनकपुरधाममा आयोजित एक कार्यक्रममा नेपाली कांग्रेसका नेता विमलेन्द्र निधिले पार्टी औपचारिक रूपमा विभाजित भएको घोषणा गरेका छन्। उनले आफ्ना कार्यकर्ताहरूलाई अब ‘नयाँ घर’ निर्माणको महाअभियानमा जुट्न आह्वान गरे। निधिको यो घोषणाले मधेस प्रदेशको राजनीतिमा नयाँ ध्रुवीकरणको सम्भावना बढाएको छ।
नेता निधिले कांग्रेसको वर्तमान दुर्दशा र विभाजनको सम्पूर्ण दोष ‘विशेष महाधिवेशन’ बोलाउने पक्षमाथि थोपरे। उनले पार्टी फुटाउने काम विशेष महाधिवेशन बोलाउने पक्षबाटै भएको दाबी गरे। नेपाली कांग्रेसको इतिहासमा गुटबन्दी लामो समयदेखि रहँदै आएको छ। यसअघि २००९ सालमा मातृकाप्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्री र बीपी कोइराला पार्टी सभापति हुँदा पहिलो विभाजन भएको थियो। दोस्रो विभाजन २०५९ सालमा शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकार हुँदा र गिरिजाप्रसाद कोइराला सभापति हुँदा भएको थियो।
प्रक्रियाको बेवास्ता र ४६ प्रतिशतको जनाधार
निधिले लोकतन्त्र सिद्धान्तको रटान मात्र नभई विधि र प्रक्रिया पनि भएको स्मरण गराए। उनले सुरुदेखि नै प्रक्रियाको कुरा उठाउँदा पनि त्यसलाई ठाडै बेवास्ता गरिएको आरोप लगाए। बहुमतको दम्भले मात्रै पार्टी चल्न नसक्ने उनको भनाइ थियो।
राजनीतिमा अंकगणितको महत्त्वलाई जोड दिँदै निधिले निर्वाचन आयोगमा पेस गरिएको तथ्यांकलाई आधार बनाएर आफूहरूसँग ४६ प्रतिशतको बलियो जनाधार रहेको दाबी गरे। यो दाबीले पार्टीभित्रको आन्तरिक शक्ति समीकरणमा उनको समूहको प्रभावलाई संकेत गर्छ। नेपाली कांग्रेसले यसपटक आफ्नो १५औँ महाधिवेशन नियमित गर्न सकेको थिएन। ५४ प्रतिशत प्रतिनिधिको मागले पार्टी विशेष महाधिवेशनको बाध्यात्मक अवस्थामा पुगेको थियो।
जनकपुरबाट नयाँ राजनीतिक यात्राको संकेत
विशेष महाधिवेशनपछिका घटनाक्रमले पुरानो कांग्रेसलाई अब जोड्न नसक्ने निष्कर्षमा पुगेका निधिले जनकपुरबाटै नयाँ राजनीतिक यात्राको संकेत दिएका हुन्। उनले विगतमा गिरिजाप्रसाद कोइराला र शेरबहादुर देउवालाई मिल्न तीन वर्ष लागेको उदाहरण दिँदै राजनीतिमा परिस्थिति जुनसुकै बेला पनि परिवर्तन हुन सक्ने बताए। शेरबहादुर देउवाले संकटकाल लम्ब्याउने पार्टी निर्देशनको अवज्ञा गरेपछि गिरिजाप्रसाद कोइरालाले उनलाई पार्टीबाट निष्कासन गरेका थिए। त्यसपछि देउवाले २०५९ असार ४ गते नेपाली कांग्रेस (प्रजातान्त्रिक) गठन गरेका थिए र २०६४ असोजमा पुनः नेपाली कांग्रेसमा फर्किएका थिए।
निधिले अहिलेको आफ्नो समूहको एक मात्र लक्ष्य आफ्नै संगठन र ‘नयाँ घर’लाई मजबुत बनाउनु रहेको स्पष्ट पारे। यद्यपि, विमलेन्द्र निधिले घोषणा गरेको नयाँ पार्टीको नाम, यसको संरचना तथा कार्यदिशाबारे भने अझै स्पष्ट भइसकेको छैन।
आलोचकलाई जवाफ र युवा नेतृत्वको आह्वान
आफ्नो उमेर र सक्रियतामाथि प्रश्न उठाउने आलोचकहरूलाई पनि निधिले मञ्चबाटै कडा जवाफ फर्काए। आफू वैचारिक रूपमा अझै सक्रिय रहेको दाबी गर्दै उनले पुराना पुस्ताका नेताहरूले आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गरिरहेको बताए। साथै, उनले अबको नेतृत्व युवा पुस्ताको काँधमा सुम्पिनुपर्नेमा समेत जोड दिए।
पार्टी विभाजनको खबरले निराश भएका कार्यकर्तामा ऊर्जा भर्न निधिले पञ्चायत कालको कठिन घडीको दृष्टान्त दिए। उनले आसन्न स्थानीय तहको निर्वाचनलाई पहिलो तारो बनाउँदै वडा तहबाटै जुर्मुराउन निर्देशन दिए। संगठनको जग बलियो भए पञ्चायत कालमा जस्तै जस्तोसुकै अवरोध पनि पार लगाउन सकिने भन्दै उनले कार्यकर्ताको मनोबल बढाए।
मधेसमा नयाँ शक्ति सन्तुलनको सम्भावना
विमलेन्द्र निधिको यो घोषणाले मधेस प्रदेशका कांग्रेस कार्यकर्तामाझ नयाँ ऊर्जा भर्ने प्रयास गरेको छ। जनकपुरबाटै नयाँ पार्टी निर्माणको आह्वानले मधेसको राजनीतिक परिदृश्यमा प्रभाव पार्न सक्छ। विशेषगरी, स्थानीय तहको निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा निधिको यो कदमले कांग्रेसको परम्परागत भोट बैंकमा कस्तो असर पर्छ, त्यो आगामी दिनमा स्पष्ट हुनेछ।
निधिको समूहले ४६ प्रतिशत जनाधार रहेको दाबी गरे पनि यसको वास्तविक प्रभाव आगामी निर्वाचनमा मात्रै देखिनेछ। मधेस प्रदेशमा कांग्रेसको प्रभाव कमजोर हुँदै गएको अवस्थामा निधिको यो कदमले नयाँ शक्ति सन्तुलन कायम गर्न सक्छ।
१५औँ महाधिवेशन र निधिको बहिर्गमन
नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन २०८३ असोज १८ गतेदेखि काठमाडौंको खुलामञ्चमा सुरु भएको छ। महाधिवेशनको उद्घाटन सत्र असोज १८ गते, बन्दसत्र असोज १९ र २० गते तथा निर्वाचन प्रक्रिया असोज २१ र २२ गते हुने कार्यतालिका छ। यस महाधिवेशनमा करिब ७,७०० महाधिवेशन प्रतिनिधि सहभागी भएका छन्।
यसअघि सभापतिमा गगन थापा, श्यामकृष्ण खड्की र किशोरसिंह राठौरले उम्मेदवारी दिएका थिए। किशोरसिंह राठौरले गगन थापालाई समर्थन गर्दै आफ्नो उम्मेदवारी फिर्ता लिएका छन्। नेपाली कांग्रेसको दोस्रो विशेष महाधिवेशनबाट गगन थापा सभापतिमा निर्विरोध निर्वाचित भएका थिए। उपसभापतिमा विश्वप्रकाश शर्मा र पुष्पा भुसाल निर्विरोध निर्वाचित भएका छन् भने महामन्त्रीमा गुरुराज घिमिरे र प्रदीप पौडेल सर्वसम्मत भएका छन्। यस्तो अवस्थामा निधिको बहिर्गमनले पार्टीको आन्तरिक संरचनामा थप चुनौती थपेको छ।
स्थानीय तहको निर्वाचन कहिले हुने भन्नेबारे अझै स्पष्ट नभए पनि निधिको समूहले वडा तहबाटै संगठन विस्तारमा लाग्न कार्यकर्तालाई निर्देशन दिएको छ। नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन अन्तर्गत असोज १९ र २० गते बन्दसत्र तथा असोज २१ र २२ गते निर्वाचन प्रक्रिया जारी रहनेछ। उपसभापति पदका लागि मतदान बिहीबार हुने कार्यतालिका छ।
यसअघि: नेता विमलेन्द्र निधीको आरोप: सभापति गगन थापाले नेपाली कांग्रेस फुटाए
