छठ पर्वको दोस्रो दिन आज ‘खर्ना’ मनाइँदैछ। सूर्यदेवको आराधना गरिने यो पर्वमा ठेकुवा र भुसवा जस्ता परम्परागत परिकारहरू बनाउन सख्खर आवश्यक पर्ने भएकाले उखुको माग बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
छठ पर्व २०८३ नोभेम्बर १३ (शुक्रबार) देखि नोभेम्बर १६ (सोमबार) सम्म मनाइँदैछ। यो पर्व मिथिला क्षेत्रमा मनाइने प्रमुख चाडहरूमध्ये एक हो, जसले गर्दा मधेश प्रदेश र तराई क्षेत्रमा उखु र सख्खरको माग बढ्छ।
पृष्ठभूमि
- छठ पर्व सूर्यदेव र छठी मैयाको पूजा गरी मनाइने चार दिने हिन्दू पर्व हो।
- यो पर्वमा भक्तजनहरूले ३६ घण्टासम्म पानीसमेत नखाई कठोर व्रत बस्छन् र सूर्यदेवलाई प्रार्थना, फलफूल तथा परम्परागत सामग्रीहरू अर्पण गर्छन्।
- उखु किसानहरूले चिनी मिलबाट भुक्तानी पाउन कठिनाइ र रासायनिक मलको अभावका कारण उखु खेती गर्न निरुत्साहित भएका छन्।
उखु किसानका लागि सरकारी अध्ययन
नेपालमा उखु सबैभन्दा ठूलो नगदे बाली हो, जसले कुल कृषि गार्हस्थ्य उत्पादन (AGDP) मा २.१ प्रतिशत योगदान दिन्छ। सरकारले उखुको न्यूनतम समर्थन मूल्य निर्धारण गर्नका लागि २०८३ भदौमा अध्ययन सुरु गरेको छ।
कृषि विभागका महानिर्देशक प्रकाश कुमार सञ्जेलका अनुसार, विभागले सिरहासहित ११ वटा तराईका जिल्लाहरूमा स्थलगत अध्ययन गरिरहेको छ। यो अध्ययन पूरा भएपछि कृषि, वन तथा वातावरण मन्त्रालयमा प्रतिवेदन पेश गरिनेछ।
गत वर्ष सरकारले उखुको खरिद मूल्य प्रति क्विन्टल ६२० रुपैयाँ र किसानलाई प्रति क्विन्टल ७० रुपैयाँ अनुदान दिएको थियो। मधेश प्रदेशमा उपभोक्ता मूल्यवृद्धि २०८३ भदौको मध्यसम्ममा ७.४८ प्रतिशत रहेको छ, जुन सबै प्रदेशहरूमध्ये सबैभन्दा बढी हो।
अब के हुन्छ
कृषि विभागले उखुको न्यूनतम समर्थन मूल्य निर्धारण गर्नका लागि गरिरहेको स्थलगत अध्ययन पूरा भएपछि कृषि, वन तथा वातावरण मन्त्रालयमा प्रतिवेदन पेश गर्नेछ। त्यसपछि मन्त्रिपरिषद्ले उखुको खरिद मूल्य र किसानलाई दिने अनुदानको बारेमा अन्तिम निर्णय गर्नेछ।
