भारतीय रेलवेले नेपालको जनकपुरधाम र भारतको अयोध्याबीच साप्ताहिक रेल सेवा सञ्चालन गर्न स्वीकृति दिएको छ, जसले मधेश प्रदेशको धार्मिक पर्यटनलाई थप टेवा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। यो सेवाले करिब ६०४ किलोमिटरको दुरी तय गर्नेछ र हप्तामा एक पटक सञ्चालन हुनेछ।
रेल सेवा जनकपुरधामबाट शनिबार र अयोध्या क्यान्टबाट सोमबार छुट्नेछ। यसले जयनगर, मधुबनी, शिशो, सीतामढी, रक्सौल, नरकटियागञ्ज, गोरखपुर, बस्ती, मनकापुर र अयोध्या धाममा व्यावसायिक स्टपेज लिनेछ। यो नयाँ रेल सेवाले तीर्थयात्री, पर्यटक र अन्य यात्रुहरूका लागि सीमापार यात्रालाई थप सुविधाजनक बनाउने विश्वास गरिएको छ।
पृष्ठभूमि
- भारत र नेपालबीच जुन २०२६ मा सीमापार रेलमार्ग, जसमा जनकपुर-अयोध्या खण्डमा यात्रुवाहक रेल सेवा र यस क्षेत्रमा द्विपक्षीय सहयोगबारे छलफल भएको थियो।
- सेप्टेम्बर २०२४ मा, नेपालका भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री देवेन्द्र दाहालले जनकपुर-अयोध्या रेल सेवा सञ्चालनको प्रक्रिया अन्तिम चरणमा पुगेको बताएका थिए।
- अगस्ट २०२४ मा, अधिकारीहरूले जनकपुरधाम-अयोध्या रेल सेवाका लागि सञ्चालन विवरणबारे छलफल गरेका थिए, जसमा निर्धारित सेवा प्रस्ताव पनि समावेश थियो।
- भारत र नेपालबीच शताब्दीयौंदेखि सांस्कृतिक, ऐतिहासिक र सामाजिक सम्बन्धहरू छन्, जसमा धार्मिक परम्पराहरू र सीमापार सामुदायिक सम्बन्धहरू यस साझेदारीको अभिन्न अंग हुन्।
मधेशको धार्मिक पर्यटनमा वृद्धि
यो रेल सेवाले मधेश प्रदेश र तराई क्षेत्रका लागि महत्त्वपूर्ण प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ। जनकपुरधाम, विशेष गरी रामायण-सम्बन्धित धार्मिक पर्यटनका लागि महत्त्वपूर्ण गन्तव्यको रूपमा थप आगन्तुकहरूबाट लाभान्वित हुन सक्छ। यसले सीमापार पर्यटन पूर्वाधार सुधार गर्न र साझा सांस्कृतिक सम्पदा प्रवर्द्धन गर्न महत्त्वपूर्ण कदमको प्रतिनिधित्व गर्दछ।
जनकपुर उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष सुरेन्द्र भण्डारीले यस रेल सेवाले जनकपुरधामका धार्मिक तथा पर्यटकीय गन्तव्यहरूमा आगन्तुकहरूको संख्या उल्लेखनीय रूपमा बढाउन सक्ने बताएका छन्। उनले सरकारलाई महोत्तरीको भिठामोड वा धनुषाको जटहीलाई तेस्रो देशबाट आयात र निर्यात हुने वस्तुहरूको आवागमन सहज बनाउन व्यापारिक बिन्दुको रूपमा स्थापित गर्न आग्रह गरेका छन्।
नेपाल पत्रकार महासंघका केन्द्रीय सदस्य राजेश कुमार कर्णले यस प्रस्तावित रेल सेवाले नेपाल र भारतबीचको धार्मिक, सांस्कृतिक र जनस्तरको सम्बन्धलाई थप सुदृढ गर्ने बताएका छन्। उनले अयोध्याबाट हजारौं धार्मिक पर्यटक जनकपुरधाम भ्रमण गर्न सक्ने सम्भावना व्यक्त गरेका छन्।
उद्घाटन र आगामी योजना
नेपालका प्रधानमन्त्री बालेन शाह र भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले नोभेम्बर २३ मा यस रेल सेवाको संयुक्त रूपमा उद्घाटन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। उद्घाटन समारोह भर्चुअल माध्यमबाट हैदरावाद हाउसबाट झण्डा देखाएर हुने सम्भावना छ।
नेपाल रेलवेका प्रबन्ध निर्देशक परिवेश पराजुलीका अनुसार, सञ्चालन प्रक्रिया र मोडालिटीबारे दुई पक्षबीच अझै वार्ता भइरहेको छ र चाँडै नै यसलाई अन्तिम रूप दिने अपेक्षा गरिएको छ। यात्रुको चाप अनुसार रेल सेवाको आवृत्ति बढ्न सक्नेछ। नेपाल रेलवे कम्पनीले कर्मचारीको अभावलाई सम्बोधन गर्न चाँडै स्थायी कर्मचारी भर्ना गर्ने, स्टेशनको क्षमता विस्तार गर्ने र आवश्यक पूर्वाधार निर्माण गर्ने योजना बनाएको छ।
