युक्रेनले बिहीबार रातिदेखि शुक्रबार बिहानसम्म रुसी लक्ष्यहरूमा करिब १,२०० ड्रोन प्रहार गरेको छ, जुन मस्कोको पूर्ण-स्तरीय आक्रमण सुरु भएयताकै सबैभन्दा ठूलो हवाई हमला हो। यो बृहत् आक्रमण युरोपेली सुरक्षा व्यवस्थामा व्यापक वार्ताको तयारी भइरहेका बेला भएको छ, जसले द्वन्द्वको भूराजनीतिक आयामलाई थप जटिल बनाएको छ।
युक्रेनको यो हमलाले युद्धमा आफ्नो दृढता देखाएको र मस्कोको विजय अपरिहार्य भन्ने दाबीलाई खण्डन गरेको रणनीतिक संकेत दिएको छ। यसले अमेरिका र युरोपबीचको कूटनीतिक प्रयासमा नयाँ चुनौती थपेको छ, किनकि युरोपेली नेताहरू रुसको चालबाजीप्रति सचेत छन्।
पृष्ठभूमि
- रुसले युद्ध सुरु भएदेखि प्रत्येक जाडोमा युक्रेनको पावर ग्रिडमा आक्रमण गर्दै आएको छ, सार्वजनिक मनोबल कमजोर पार्ने आशामा।
- अक्टोबरमा, स्पेसएक्सले युक्रेनमा स्टारलिंक इन्टरनेट सेवालाई करिब एक हप्तासम्म थ्रोटल गरेको थियो, एलन मस्कले यो प्रणाली रुस विरुद्ध आक्रामक हमलाका लागि प्रयोग गर्न नसकिने बताएका थिए।
- अक्टोबर १४, २०२६ मा, स्पेसएक्सले युक्रेनभरि सञ्चालन हुने सैन्य-ग्रेड स्टारशिल्ड स्याटेलाइट सञ्चार टर्मिनलहरूमा एकतर्फी रूपमा गति प्रतिबन्धहरू लागू गरेको थियो, जसले सक्रिय लडाई मिसनहरूमा अचानक जडान विच्छेद गराएको थियो।
- अक्टोबर २४ मा, युक्रेनको रक्षा मन्त्रालयले स्टारशिल्डको गति पुनर्स्थापित भएको बताएको थियो।
रुसमा ड्रोन हमला र क्षति
रुसको रक्षा मन्त्रालयले बिहीबार रातिदेखि शुक्रबार बिहानसम्म रुसी क्षेत्र र क्राइमियामा युक्रेनका १,१९८ लामो दूरीका ड्रोन खसालेको दाबी गरेको छ। युक्रेनको जनरल स्टाफले रुसी शहर भोल्गोग्रादको तेल रिफाइनरीमा आक्रमण गरेको र त्यसबाट आगलागी भएको जनाएको छ। भोल्गोग्रादका क्षेत्रीय गभर्नर आन्द्रेई बोचारोभका अनुसार, युक्रेनी ड्रोन आक्रमणमा भोल्गोग्रादको दक्षिणी औद्योगिक क्षेत्रमा चार जनाको मृत्यु भएको र दुई जना घाइते भएका छन्।
भोल्गोग्राद रिफाइनरी दक्षिणी रुसको सबैभन्दा ठूलो लुकोइल तेल रिफाइनरी हो, जसको वार्षिक प्रशोधन क्षमता करिब १४.८ मिलियन मेट्रिक टन कच्चा तेल रहेको छ। युक्रेनले रुसी रिफाइनरीहरूमा बारम्बार हमला गर्दै आएको छ र गत महिना रुसको आधाभन्दा बढी प्रशोधन क्षमता निष्क्रिय पारेको दाबी गरेको थियो।
युरोपेली सुरक्षा वार्तामा रुसको अडान
युक्रेनको यो ठूलो हमला अमेरिकाको नेतृत्वमा युरोपेली सुरक्षा वार्ताको तयारी भइरहेका बेला भएको हो। अमेरिकी दूत स्टीव विट्कोफ र जारेड कुश्नरले यस हप्ता अबु धाबीमा रुसी र युक्रेनी प्रतिनिधिमण्डलसँग दुई दिनको वार्ता गरेका थिए। कुश्नरले रुस आगामी वार्तामा युरोपलाई समावेश गर्न सहमत भएको बताएका छन्।
क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले रुस युरोपेलीहरूसँग सम्पर्कका लागि खुला रहेको बताएका छन्। उनले युरोपले शान्ति प्रक्रियालाई सहज बनाउन आफ्नो वास्तविक मनसाय र तत्परता बुझेपछि मात्र युक्रेनमा विस्तारित ढाँचामा वार्ता गर्ने निर्णय गर्न सम्भव हुने स्पष्ट पारे। युरोपेली संघका शीर्ष कूटनीतिज्ञ काजा कालासले युरोपले वार्तालाई अगाडि बढाउनुअघि युद्धविराममा जोड दिनुपर्ने बताएकी छिन् भने लक्जमबर्गका प्रधानमन्त्री लुक फ्रिडेनले युरोपले आफ्नो भाग्य आफैं निर्धारण गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
युक्रेनी सेनाको स्टारशिल्ड चुनौती
युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीले नोभेम्बर १२ मा स्टारशिल्ड स्याटेलाइट सञ्चार प्रणालीमा गति प्रतिबन्धका कारण युक्रेनको सेनाले फेरि महत्त्वपूर्ण अवरोधहरू अनुभव गरिरहेको बताएका छन्। स्टारशिल्डको गति प्रतिबन्धले यसको सञ्चालन गतिलाई १६१ किलोमिटर प्रति घण्टामा सीमित गरेको छ, जसले युक्रेनी ड्रोनहरूलाई रुसी जेट-शक्तिशाली ड्रोनहरूलाई प्रभावकारी रूपमा रोक्न असम्भव बनाएको छ।
जेलेन्स्कीले नोभेम्बर १४ मा यो प्रतिबन्ध पाँच दिनदेखि लागू रहेको र यसलाई ‘प्राविधिक’ भन्दा ‘राजनीतिक’ निर्णय भएको बताए। यद्यपि, स्पेसएक्सले स्टारशिल्डमा गति प्रतिबन्धहरू फर्किएको कुरा अस्वीकार गरेको छ। युक्रेनको रक्षा मन्त्रालयका एक अधिकारीले नोभेम्बर १३ मा स्थानीय मिडियालाई मन्त्रालय र सैन्य विशेषज्ञहरूले रुसी कब्जामा रहेको युक्रेनी क्षेत्रमा करिब १६१ किमी/घन्टाको सीमा पुष्टि गरेको बताएका छन्।
वार्ताकारहरूले शान्ति प्रयासमा सफलता खोजिरहेकाले थप वार्ताहरू योजनाबद्ध छन्। युरोपले आगामी वार्तामा एक दूत खोज्न संघर्ष गरिरहेको छ।