चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमास (चैत मसान्त) सम्ममा राष्ट्रियस्तरका आठ विकास बैंकहरूले आफ्नो खुद नाफामा औषत ४९ प्रतिशतको वृद्धि हासिल गरेका छन्। यस अवधिमा यी बैंकहरूले कुल ५ अर्ब ५० करोड ३५ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएका छन्, जुन गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा उल्लेख्य सुधार हो। यो तथ्यांकले नेपाली वित्तीय क्षेत्रमा देखिएको सकारात्मक प्रवृत्तिको संकेत गर्दछ, जहाँ बैंकहरूले आर्थिक चुनौतीका बाबजुद पनि आफ्नो वित्तीय प्रदर्शनलाई सुदृढ पार्न सफल भएका छन्। नेपालको अर्थतन्त्रको विकासमा विकास बैंकहरूको भूमिका महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ, विशेषगरी साना र मझौला उद्यमीहरूलाई वित्तीय सहायता प्रदान गर्ने सन्दर्भमा। यसरी नाफामा भएको वृद्धिले उनीहरूको सञ्चालन क्षमता र बजारमा पकड मजबुत भएको देखाउँछ।
विकास बैंकहरूको नाफामा ४९% को छलाङ: ५ अर्ब ५० करोडको कीर्तिमानी कमाइ
- कुल खुद नाफा: ५ अर्ब ५० करोड ३५ लाख रुपैयाँ
- नाफा वृद्धिदर (औसत): ४९ प्रतिशत
- समयावधि: चालु आर्थिक वर्षको ९ महिना (चैत मसान्त २०२८२/८३)
- सहभागी बैंकहरू: ८ राष्ट्रियस्तरका विकास बैंक
अर्थतन्त्रमा देखिएको सुधार र बैंकहरूको सुदृढ वित्तीय व्यवस्थापनका कारण विकास बैंकहरूको नाफामा यो वृद्धि सम्भव भएको हो। ब्याज आम्दानीमा भएको वृद्धि, सञ्चालन खर्चमा नियन्त्रण र खराब कर्जाको व्यवस्थापनमा सुधारले पनि नाफा बढाउन सहयोग गरेको छ। यद्यपि, केही बैंकहरूले भने गत वर्षको तुलनामा नाफामा गिरावट पनि बेहोरेका छन्, जसको मुख्य कारण लगानीयोग्य पुँजीको अभाव र बढ्दो प्रतिस्पर्धा हो। नेपालको बैंकिङ क्षेत्रले विगत केही वर्षयता विभिन्न नियमनकारी निकायको निर्देशन र बजारको मागअनुसार आफूलाई परिमार्जित गर्दै आएको छ। यस क्रममा, विकास बैंकहरूले विशेषगरी ग्रामीण तथा अर्ध-शहरी क्षेत्रमा वित्तीय सेवाको पहुँच विस्तारमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्। यस पटकको नाफा वृद्धिले उनीहरूको यो भूमिकालाई थप मजबुत बनाएको छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकले तोकेको न्यूनतम चुक्ता पुँजीको आवश्यकता पूरा गर्न केही विकास बैंकहरूले हकप्रद सेयर जारी गर्ने वा मर्जरमा जाने तयारी गरिरहेका छन्। यसले गर्दा बैंकहरूको पुँजी आधार बलियो हुने र थप नाफा कमाउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। नेपालको बैंकिङ ऐन र राष्ट्र बैंकका नीतिहरूले सधैं वित्तीय स्थायित्व र सुदृढ पुँजी आधारलाई जोड दिँदै आएका छन्। यस सन्दर्भमा, पुँजी वृद्धि वा मर्जर जस्ता कदमहरूले बैंकहरूको सञ्चालन क्षमता बढाउनुका साथै जोखिम वहन गर्ने क्षमतालाई पनि सुदृढ पार्छ। यसले गर्दा उनीहरूले ठूला परियोजनाहरूमा लगानी गर्न र थप ग्राहकहरूलाई सेवा दिन सक्नेछन्, जसको प्रत्यक्ष फाइदा अर्थतन्त्रलाई नै पुग्छ।
विकास बैंकहरूको नाफामा भएको वृद्धिले समग्र वित्तीय क्षेत्रको स्वास्थ्य सुदृढ भएको संकेत गर्छ। यसले बैंकहरू थप कर्जा प्रवाह गर्न सक्षम हुनेछन्, जसले गर्दा साना तथा मझौला उद्यमीहरूले सहजै ऋण पाउने सम्भावना बढ्छ। साथै, नाफा बढेसँगै बैंकहरूले सेयरधनीहरूलाई राम्रो लाभांश दिन सक्ने अपेक्षा गरिन्छ, जसले लगानीकर्ताहरूको मनोबल बढाउँछ। यद्यपि, लाभांश क्षमता बैंकको आम्दानी, खर्च र भविष्यको लगानी योजनामा निर्भर रहनेछ। नेपालमा, साना तथा मझौला उद्योगहरू रोजगारी सिर्जना र आर्थिक विकासको मेरुदण्ड हुन्, र उनीहरूलाई समयमा र सहुलियतपूर्ण ब्याजदरमा ऋण उपलब्ध हुनु अत्यन्तै महत्वपूर्ण छ। यसरी विकास बैंकहरूको नाफा वृद्धिले उनीहरूको कर्जा प्रवाह क्षमता बढाएर यी उद्यमीहरूलाई प्रत्यक्ष लाभ पुर्याउन सक्छ।
“विकास बैंकहरूले पछिल्लो समय आफ्नो सञ्चालन क्षमता र जोखिम व्यवस्थापनमा सुधार गरेका छन्। यसले गर्दा उनीहरूको नाफा बढेको हो,” वित्तीय विश्लेषक सुवास थापाले भने, “तर, यसलाई दिगो बनाउनका लागि थप पुँजी संकलन र प्रविधिमा लगानी गर्नुपर्छ।” यो भनाइले विकास बैंकहरूको वर्तमान सफलतालाई मात्र नभई भविष्यको लागि आवश्यक रणनीतिक कदमहरूलाई पनि औंल्याउँछ। नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमा डिजिटल प्रविधिको प्रयोग बढ्दै गएको छ, र यसमा लगानीले बैंकहरूको कार्यकुशलता बढाउनुका साथै ग्राहक सेवालाई पनि सुधार गर्न सक्छ। साथै, पुँजी संकलनले उनीहरूको वित्तीय आधारलाई थप मजबुत बनाउँछ, जसले गर्दा उनीहरू ठूला आर्थिक परियोजनाहरूमा लगानी गर्न र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको विकासमा थप योगदान पुर्याउन सक्षम हुन्छन्।
आगामी आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्ममा यी बैंकहरूको नाफा अझै बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। विशेषगरी, राष्ट्र बैंकले ल्याउने मौद्रिक नीति र ब्याजदरको उतारचढावले बैंकहरूको आम्दानीमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्नेछ। यसका साथै, भूकम्पपछिको पुनर्निर्माण र अन्य विकास आयोजनाहरूमा कर्जा विस्तारले पनि नाफा बढाउन भूमिका खेल्नेछ। नेपालको अर्थतन्त्र सधैं बाह्य र आन्तरिक कारकहरूबाट प्रभावित हुने गर्दछ। आगामी दिनमा, सरकारले अघि सारेका विकासका योजनाहरू, जस्तै पूर्वाधार निर्माण, पर्यटन प्रवर्द्धन, र कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरण, ले विकास बैंकहरूका लागि लगानीका नयाँ अवसरहरू सिर्जना गर्नेछन्। यी अवसरहरूको सही सदुपयोग गर्न सकेमा, विकास बैंकहरूले मात्र होइन, समग्र नेपाली अर्थतन्त्रले पनि लाभ उठाउनेछ।
