असोज २५ गते बूढीगण्डकी नदीमा आएको बाढीले गोरखाको उत्तरी भेग र धादिङका तटीय क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। बाढीका कारण गोरखा र धादिङका २०४ परिवार विस्थापित भएका छन् भने पाँच जना बेपत्ता छन्।
बाढीले आरुघाट गाउँपालिकास्थित सोती र मान्बु जोड्ने मोटरेबल पक्की पुल बगाउनुका साथै सोती बजारसहित नदी किनारका विभिन्न बस्तीमा क्षति पुर्याएको छ। धार्चे गाउँपालिका–५ माछिखोला बजारका घर, पसल र अन्य भौतिक संरचनामा समेत ठूलो क्षति पुगेको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको पछिल्लो विवरणअनुसार गोरखाको चुमनुब्री गाउँपालिकाका ४३, धार्चे गाउँपालिकाका ३९ र आरुघाट गाउँपालिकाका ६४ परिवार विस्थापित भएका छन्। धादिङको त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिकामा ५८ परिवार विस्थापित भएको प्राधिकरणले जनाएको छ।
बाढीको मानवीय असर र स्थानीयको पीडा
बाढीले पैयू र बगर गाउँका ३५ घर बगाएको छ भने दोभान, घट्टेखोला, जगत र सल्लेरी गाउँमा पनि व्यापक क्षति पुगेको छ। आरुघाट गाउँपालिका–५ स्थित शान्तिबजारका अधिकांश घर बस्न नमिल्ने अवस्थामा पुगेका छन्। स्थानीय राजकुमार खत्रीका अनुसार शान्तिबजारका ५८ घरधुरीमध्ये अधिकांश घरमा ठूलो क्षति पुगेको छ।
बूढीगण्डकी नदीले धार परिवर्तन गर्दै बस्तीमा पसेपछि स्थानीयका घर, पशुचौपाया तथा घरायसी सामग्री बगाएको हो। बाढीबाट विस्थापित परिवारलाई नेपाल रेडक्रस सोसाइटीले त्रिपाल उपलब्ध गराएको छ। शान्तिबजारका स्थानीय इन्द्रबहादुर आले मगरका अनुसार २७ परिवार अहिले त्रिपालमा बस्दै आएका छन्। बाढीले ४५ घर पूर्ण रूपमा र २७ घरमा आंशिक क्षति पुर्याएको छ भने दर्जनौँ घर डुबानमा परेका छन्।
धार्चे गाउँपालिका–५ माछिखोलाका स्थानीय लालप्रसाद गुरुङको गोदाममा मात्रै करिब दुई करोड रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ। यसले स्थानीय अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पुगेको छ। बाढीले ३४ गोठ र बंगुरका १२ खोरमा क्षति पुर्याएको छ भने तीनवटा गाडी बगाएको विवरण राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले दिएको छ।
पूर्वाधारमा ठूलो क्षति र उद्धार कार्य
बाढीले दुईवटा पक्की पुल, एउटा बेलिब्रिज र दुईवटा झोलुंगे पुल बगाएको छ। धार्चे गाउँपालिका–२ केरौँजाको मुख्य आवतजावत मार्गमा रहेको पुल तथा खोर्लाबेंसीको पुलमा समेत क्षति पुगेको छ। पुलमा क्षति पुगेपछि स्थानीयको आवागमन र सामान ढुवानी प्रभावित भएको छ।
चारवटा जलविद्युत् आयोजना पनि बाढीबाट प्रभावित भएका छन्। बाढीमा बेपत्ता भएकाहरूको खोजी जारी रहेका बेला नौ विदेशी नागरिकसहित ८२ जनाको उद्धार गरिएको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ।
बाढीग्रस्त क्षेत्रमा नेपाली सेनाबाट ३ वटा स्पेसल फोर्ससहित १७१ जना, नेपाल प्रहरीबाट १४३ जना र सशस्त्र प्रहरी बल नेपालबाट ३८९ गरी ७०३ जना सुरक्षाकर्मी परिचालित भएका छन्। यसले उद्धार र राहत कार्यमा तीव्रता दिएको छ।
बाढीको कारण र आगामी कदम
चुमनुब्री गाउँपालिका–६ स्थित खारोङ र उङजुलुङको बीचमा सुक्खा पहिरो खसेर स्यार खोला थुनिएपछि एक्कासि थुनिएको पानी फुटेर बूढीगण्डकी नदीमा ठूलो बाढी आएको बताइएको छ। बाढीले नदीको बहाव बढाउँदा तटीय क्षेत्रका बस्ती डुबान तथा कटानमा परेका छन्।
बाढी प्रभावित परिवारलाई राहत उपलब्ध गराउन थालिएको छ। प्राधिकरणका अनुसार गोरखाको चुमनुब्री, धार्चे र आरुघाट तथा धादिङको त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिकामा खाद्यान्न, लत्ताकपडालगायत आवश्यक सामग्री पठाइएको छ। घटनाको विस्तृत अध्ययनका लागि प्राधिकरणको नेतृत्वमा भूगर्भविद् र ड्रोनसहितको प्राविधिक टोली खटिएको छ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय गोरखाको विवरणका आधारमा चुमनुब्री, धार्चे र आरुघाट गाउँपालिकाका लागि २१ दिनलाई पुग्ने अनुमानित राहत सामग्रीको व्यवस्थापन प्रक्रिया अघि बढाइएको प्राधिकरणले जनाएको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका कार्यकारी प्रमुख डा. धर्मराज उप्रेतीको अध्यक्षतामा मनसुन प्रतिकार्य कमान्ड पोस्टको बैठक जारी छ। बैठकबाट बाढीको निरन्तर अनुगमन, अवस्थाको विश्लेषण, आवश्यक सूचना सम्प्रेषण तथा उद्धार र राहतका लागि सम्बन्धित निकायबीच समन्वय भइरहेको प्राधिकरणले जनाएको छ। बेपत्ता भएका पाँच जनाको अवस्था अझै अज्ञात छ।
